Normy dla urządzeń dmuchanych

Urządzenia dmuchane opisuje norma PN-EN-14960 „Nadmuchiwany sprzęt do zabawy. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań”.

Warunki eksploatacji urządzeń pneumatycznych

Pneumatyczne urządzenia rozrywkowe, zwane powszechnie dmuchańcami, przez długi czas uchodziły za bardzo bezpieczne. Z samej natury urządzenia nie wynikają zagrożenia. Ściany boczne, powierzchnie ślizgowe czy poduszka do skakania są elastyczne, upadek na taką powierzchnię nie powoduje urazów.

dmuchaniec

Niemniej jednak z pewnych zagrożeń eksploatacji dmuchańców należy zdawać sobie sprawę.

Główne ryzyko związane z eksploatacją zjeżdżalni pneumatycznej: ” wywrócenie dmuchańca przez wiatr,

* rozdarcie materiału pod wpływem ciśnienia,

* pęknięcie szwów,

” przypadkowe wypadnięcie  dziecka  poza  obręb  poduszki pneumatycznej, ‘ przepełnienie,

” sparzenie skóry przy zjeżdżaniu bez koszulki, ‘zjeżdżanie kilku osób jednocześnie – wślizgiwanie się na osoby, które nie zdążyły zejść ze ślizgu, ” wspinanie się na ścianki boczne lub bandy,

* urazy przy wchodzeniu na poduszkę i schodzenie z niej (poduszka nadmuchana posiada grubość 70 crn).

* jednoczesne korzystanie z imprezy przez dzieci w różnym wieku (duzi użytkownicy imprezy nie zwracają uwagi na mniejsze dzieci),

* zejście powietrza z poduszki na skutek zsunięcia się przewodu zasilającego,

* spadek ciśnienia w poduszce na skutek wyłączenia prądu elektrycznego, zepsucia się zespołu silnik – dmuchawa lub przebicia powłoki,

* otwarcie się rękawu lub zamka,

* zapalenie się silnika,

* niewłaściwe usytuowanie imprezy, np. w pobliżu linii energetycznej, jezdni, terenie o zbyt dużej pochyłości, terenie zbyt twardym itp.

* niewłaściwe zabezpieczenie miejsca wokół imprezy.

Czynniki decydujące o bezpieczeństwie eksploatacji podzielić można na trzy podstawowe grupy. Czynniki wynikające z budowy urządzenia i zastosowanego materiału, druga grupa czynników wynika z organizacji imprezy, przestrzegania zasad bezpiecznej zabawy oraz nadzoru nad tym, co dzieje się na urządzeniu pneumatycznym, wreszcie trzecia bardzo istotna grupa to czynniki zewnętrzne – głównie warunki pogodowe.

Organizacja zabawy

Dla właściwego przebiegu zabawy na dmuchańcu należy przestrzegać zasad bezpiecznej eksploatacji, których ważniejsze przedstawione są poniżej.

1. Jeżeli dmuchaniec eksploatowany jest na wolnym powietrzu, wówczas wymagane jest zakotwiczenie poduszki (podłogi). Jeżeli poduszka jest eksploatowana na twardym podłożu, gdzie niemożliwe jest wbicie kotew, wówczas należy mocować w inny trwały sposób np. do trwałych elementów konstrukcji budynków, pojazdów, czy ciężkich płyt lub worków z piaskiem. Przy czym istnieje bezwzględny wymóg mocowania do tylu zaczepów, ile przewidział producent danego urządzenia pneumatycznego.

2. Nie należy rozkładać i eksploatować zjeżdżalni na zbyt silnym wietrze.

3. Użytkownik zjeżdżalni winien zapewnić taką ilość osób obsługujących imprezę, aby była możliwość sprawnego kierowania dziećmi korzystającymi z imprezy jak również czuwania nad pracą urządzenia.

4. Dla zapewnienia bezpieczeństwa na poduszce dmuchańca muszą być przestrzegane następujące zasady korzystania z imprezy przez dzieci:

* wszyscy uczestnicy zabawy muszą zdjąć buty i wyjąć z kieszeni wszystkie rzeczy, które w czasie zabawy mogą wypaść,

” Na terenie dmuchańca obowiązuje zakaz spożywania wszelkich produktów nie wyłączając napoi i słodyczy a zwłaszcza cukierków,

* na czas zabawy na poduszce dzieci zdejmują okulary, kolczyki,

* na teren dmuchańca wchodzić można tylko od strony frontowej, niedozwolone jest wspinanie się po ścianach bocznych,

5. Zadaniem personelu obsługującego zjeżdżalnię jest ciągła obserwacja tego, co dzieje się na poduszce pneumatycznej. Nie można dopuścić do przepychanek. Jeżeli dzieci większe i silniejsze wyraźnie dominują na poduszce, uniemożliwiając swobodną zabawę dzieciom młodszym, należy dokonać podziału, aby oddzielnie bawiły się dzieci w odpowiedniej grupie wiekowej.

6. Obsługa winna uważać, aby poduszka nie była nadmiernie obciążona.

7. W celu regulowania zabawy dzieci na poduszce zamku lub zjeżdżalni obsługa winna używać odpowiednich źródeł dźwięku np. gwizdka czy syrenki.

Podstawowe  wymagania  stawiane materiałem na powłokę pneumatyczną

Tkanina

Dmuchańce wykonane są z tkaniny o osnowie nylonowej.

Materiał odporny jest na obciążenia mechaniczne o charakterze statycznym i dynamicznym, obustronnie pokryty polichlorkiem winylu.

Ciężar jednostkowy materiału od 650 do 950 G/m2. Przy czym materiał o większej gramaturze stosowany jest na podłogi i powierzchnie ślizgowe, zaś o niższym ciężarze jednostkowym stosowane jest na pozostałe elementy.

Odporność na temperaturę od – 15:’C do 60″C.

Właściwości wytrzymałościowe tkaniny określane są w próbie rozciągania paska o szerokości 5 cm. Wymaga się, aby minimalna siłą jaką przeniesie tak dobrany pasek wynosiła 5 kN tj. ok. 50 kG.

Klasy odporności tkaniny technicznej:

* bielenie: odporna,

* mikroorganizmy i pleśnie: odporna,

* odporność na pranie na mokro: zgodnie z ISO 105 CO3 – min. 4,

* odporność na pranie chemiczne: zgodnie z ISO 105 D01 – min 4.

* odporność na wodę: zgodnie z ISO 105 E01 – min. 4, ł odporność na tarcie: zgodnie z ISO 105 X12 – min 4,

* odporność na podchloryn: zgodnie z ISO 105 N01 – min. 4,

* odporność na pot: zgodnie z ISO 105 E04 – min. 4,

* odporność na światło: zgodnie z ISO 105 B02 – min. 4.

Farby

Wszystkie użyte farby winne być zgodne z normą EN oraz dyrektywą unijną dotyczącą zawartości kadmu EU 91/338/EC. Farby wodoodporne po wyschnięciu.

Nici

Właściwości termiczne:

* temperatura topnienia 250 – 260°C.

* wykurcz: < 1% w temperaturze 150°C. Właściwości chemiczne:

* odporne na działanie większości kwasów,

* w dużej mierze odporne na słabe alkaila, nieodporne na silne stężenia, zwłaszcza w wysokich temperaturach,

* odporne na rozpuszczalniki organiczne z wyjątkiem niektórych związków ftalowych.

Czynniki zewnętrzne

Głównym zagrożeniem przy eksploatacji dmuchańców są zbyt silnie wiejące wiatry. Dotychczas zdarzyły się dwa bardzo poważne wypadki, których przyczyną była eksploatacja urządzenia przy zbyt silnym wietrze.

Pierwszy z nich, zakończony śmiercią 10-letniego chłopca zdarzył się w czasie Dnia Dziecka przed hipermarketem Geant przy ul. Puławskiej w Warszawie w 1998 r, drugi w 2005 w Pile, o czym pisaliśmy w poprzednim numerze Interplaya.

W celu zapobieżenia tego typu wypadkom należy określić górną granicę prędkości wiatru, do której dozwolona jest eksploatacja urządzeń zwanych dmuchańcami.

Brak jest tego typu unormowań.

W dalszej części artykułu postaram się dokonać analizy pracy urządzenia poddanego działaniu siły naporu wiatru.

Najbardziej obciążonym elementem, na skutek działania wiatru są zaczepy mocujące podłogę do podłoża. Zaczepy wykonane są z płótna, są wszyte w szwie łączącym podłogę ze ścianą boczną na długości zwykle nie większej niż 30 cm -zdjęcie poniżej.

zaczep dmuchańca

Zaczep mocujący podłogę (poduszkę) dmuchańca.

Ze względu na to, że powłoka jest elastyczna, nawet przy właściwym zamocowaniu zaczepów do podłoża, praktycznie cała siła naporu wiatru przenoszona jest co najwyżej przez dwa pierwsze rzędy zaczepów. Mając na względzie wytrzymałość materiału stosowanego na powłoki dmuchańców, maksymalna siła, jaką mogą przenieść zaczepy nie przekracza 50 kN tj. 500 kG.

Silę naporu wiatru wyznaczyć można na podstawie PN/B-02011.

mapa stref polski

Podział Polski na strefy obciążenia wiatrem. Charakterystyczne prędkości wiatru w strefach: l strefa Vk = 20 m/s, H strefa Vk = 24 m/s, (obszar nadbrzeża morskiego do 30 m/s). Ul strefa Vk = 24- 47 m/s.

 

Powyższa norma dzieli Polskę na trzy strefy obciążenia wiatrem – mapka obok u góry.

Podział Polski na strefy obciążenia wiatrem. Charakterystyczne prędkości wiatru w strefach: l strefa Vk = 20 m/s, H strefa Vk = 24 m/s, (obszar nadbrzeża morskiego do 30 m/s). Ul strefa Vk = 24- 47 m/s.

 

Strefa l obejmuje środkową część Polski. Strefa II to teren nadmorski i niewielki obszar w obrębie świętokrzyskim, zaś III to tereny podgórskie. Obliczenia granicznego obciążenia wiatrem przeprowadzę dla strefy dominującej tj. l.

W strefie l charakterystyczne ciśnienie prędkości wiatru wynosi qk = 250 Pa. Charakterystyczne obciążenie wiatrem na jednostkę powierzchni, a więc to które oddziaływuje faktycznie na urządzenie zależne jest od:

* współczynnika ekspozycji Ce – dla naszego obiektu przyjąć można 0,7

* współczynnika aerodynamicznego, tj. zależnego od kształtów dmuchańca – przyjąć można jako 0,8 ” współczynnika porywów O = 2,2

Przyjmując dalsze założenia, że dmuchaniec zlokalizowany jest wśród zabudowy o wysokości większej niż” 10 m, otrzymujemy obliczeniową wartość charakterystycznego obciążenia wiatrem:

pk = 250 * 0,7 ‘ 0,8 * 2,2 = 308 Pa tj. ok. 31 kG/m2

Duża zjeżdżalnia posiada powierzchnię ściany tylnej rzędu 8×6 = 48 m2.

Wynika stąd, że na powierzchnię tylną zjeżdżalni działa siła około 1.500kG.

Jak wynika z wcześniejszej analizy, pierwszy rząd zaczepów może przenieść maksymalnie obciążenie o wartości 1000 kG. Z powyższego wynika potrzeba określenia maksymalnej prędkości wiatru, przy której eksploatacja dmuchańców jest dopuszczalna.

Dopuszczalne obciążenie wiatrem nie może zatem przekroczyć 20 kG/m2.

W celu wyznaczenia dopuszczalnej prędkości wiatru Vk skorzystamy z wzoru wiążącego ciśnienie prędkości wiatru z gęstością powietrza p (1,23 kg/m3)

qk = 1/2 * p * Vk2

Stąd po podstawieniu otrzymujemy:

Vk = V 2 qk /= p 6 m/s

co odpowiada max. 4° w skali Beauforta – wiatr umiarkowany.

Podsumowanie

Bezpieczna eksploatacja dmuchańców możliwa jest przy przestrzeganiu zasad organizacji i bezpieczeństwa zabawy, dmuchaniec musi być wykonany wg. właściwej technologii z użyciem materiałów o wymaganych parametrach technicznych oraz eksploatowany przy wietrze nie przekraczającym 4° w skali Beauforta.

Kazimierz Chojnowski

Autor jest prezesem Stowarzyszenia Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych.

 

Bezpieczeństwo w lunaparkach

W ostatnich latach miały miejsce groźne w skutkach wypadki na urządzeniach rozrywkowych w lunaparkach. Przypomnieć tu można wypadek na karuzeli Round-Up w gdańskim Cricolandzie, podczas festynu w Lublinie, w Lunaparku łódzkim, na warszawskich Stegnach, czy ostatnio śmiertelny wypadek na dmuchanej zjeżdżalni w Warszawie.

Mniej groźne w skutkach wypadku zdarzają się dość często. Powstaje wówczas pytanie kto zawinił? Badane są okoliczności wypadku, stan techniczny urządzenia, kompletność dokumentacji technicznej, kompetentność obsługi. Celem tego i następnych artykułów z tego cyklu będą zagadnienia bezpieczeństwa pracy lunaparków. Poruszone będą postawione na wstępie pytania.

Odpowiedzialność a forma organizacyjna działalności

Lunaparki w Polsce funkcjonują głównie w dwóch formach organizacyjnych jako stacjonarne (np. Śląskie Wesołe Miasteczko w Chorzowie czy Lunapark Sowiński we Władysławowie) lub jako objazdowe.

Inny podział wynika z przepisów podatkowych:

  • działalność lunaparkowa zarejestrowana jest w Polsce w formie spółki dowolnego typu lub działalności gospodarczej.
  • lunaparki sprowadzone najczęściej z zagranicy przez firmy zarejestrowane w Polsce – przykładem tej formy działalności są lunaparki objazdowe czeskie.

Niezależnie od formy organizacyjnej działalności podlegają one tym samym przepisom bezpieczeństwa i eksploatacji. Powstaje natomiast różnica odpowiedzialności za skutki wypadku w zależności od tego czy lunapark działa samodzielnie, czy funkcjonuje w jakiejś strukturze organizacyjnej.

Bardzo często lunapark jest imprezą towarzyszącą festynowi, piknikowi lub częścią imprezy masowej.

W przypadku gdy lunapark działa jako samodzielna impreza, za całość bezpieczeństwa odpowiada kierownictwo lunaparku oraz poszczególne osoby w granicach przypisanych odpowiedzialnością indywidualną.

W pozostałych przypadkach znaczna część odpowiedzialności spada na organizatorów danej imprezy.

Szczególnym rygorom prawnym poddane są imprezy masowe – ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych z dnia 22 sierpnia 1997 roku (Dz. U. nr 106. póz. 680). Ustawa ta określa warunki bezpieczeństwa imprez masowych, tryb wydawania zezwoleń, zasady przeprowadzania imprez, określa odpowiedzialność organizatorów imprez za powstałe szkody oraz odpowiedzialność uczestników w przypadku naruszenia postanowień ustawy.

Przepisów o imprezach masowych nie stosuje się do imprez nieodpłatnych organizowanych na terenie jednostek podlegających Ministrowi obrony, sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i administracji, edukacji narodowej, Prezesowi Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki.

W rozumieniu ww. ustawy imprezą masową jest impreza sportowa, artystyczna i rozrywkowa na której może być obecnych nie mniej niż 1000 osób w przypadku stadionu lub innego rodzaju placu, oraz nie mniej niż 300 osób w przypadku imprezy w hali lub innego rodzaju obiektu. Z ustawy wynika, że jeżeli lunapark stanowiłby część składową imprezy masowej wówczas za całość odpowiada organizator Art. 3 ust. 4 ustawy mówi, że organizator imprezy określić ma zasady zachowania się osób obecnych na imprezie i korzystania przez nich z obiektu lub terenu, a także znajdujących się tam urządzeń technicznych.

Organizator może zażądać dodatkowych badań, adaptacji urządzenia do warunków imprezy, dokonać odbiorów, postawić dodatkowe warunki dopuszczenia urządzenia do eksploatacji w czasie imprezy masowej.

Odpowiedzialność właściciela lunaparku w czasie imprezy masowej sprowadza się do przestrzegania szczegółowych zasad eksploatacji urządzeń. Inne zasady odpowiedzialności obowiązują przy eksploatacji lunaparków działających jako samodzielne imprezy.

Kierownik lunaparku odpowiada za zapewnienie bezpieczeństwa zdrowia, życia i mienia uczestników imprezy. Ponadto zapewnia :

  • sztuczne oświetlenie imprezy,
  • wyznacza drogi komunikacyjne, wskazuje kierunki wyjścia,
  • odpowiada za bezpieczeństwo korzystania z urządzeń technicznych.

Nasuwa się pytanie, kto i w jakim trybie może dokonywać kontroli lunaparków w terenie?

Jednostka wydzierżawiająca teren pod imprezę lunaparkową w ramach zawartej umowy czasowej dzierżawy oraz służby miejskie odpowiedzialne terytorialnie – ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie terytorialnym,

Państwowa Inspekcja Pracy w zakresie bezpieczeństwa eksploatacji – art. 207 § 1 ust. 4 Kodeks pracy (kp).

Wymagania w zakresie bezpieczeństwa.

Podstawowymi aktami prawnym w zakresie bezpieczeństwa użytkowanych maszyn i urządzeń w tym lunaparkowych są Kodeks Pracy, dział dziesiąty bezpieczeństwo i higiena pracy oraz ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy wydane na podstawie art. 237 § 1 kp – Dz. U. z 1997 r. nr 129 póz. 884. oraz w odniesieniu do zbiorników ciśnieniowych – przepisy o dozorze technicznym – Dz. U. z 1987 r. nr 36. póz 202 ze zm. Podstawowy zapis ustawowy w zakresie odpowiedzialności brzmi :

Art. 207 § 1 kp. „Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny w zakładzie pracy”

Przy czym przez „pracodawcę”, rozumieć należy jednostkę organizacyjną, a wiec osobę prawną lub fizyczną – jedynym warunkiem jest zatrudnieniem chociażby jednego pracownika na dowolnych warunkach.

Paragrafy 2 i 3 cytowanego artykułu precyzują zakresy odpowiedzialności, które sprowadzają się do trzech grup działań :

  • organizację pracy zapewniającą bezpieczeństwo.
  • przestrzeganie przepisów bhp w tym wydawanie poleceń, usuwanie uchybień, kontrola wykonania
  • realizacja wszelkich decyzji, zaleceń i zarządzeń wydawanych przez organa nadzoru nad warunkami pracy (inspekcja pracy, a także związki zawodowe jeżeli działają w zakładzie pracy).

Z przytoczonych przepisów wynika, że głównym .kontrolerem” z zewnątrz w zakresie wymogów bezpieczeństwa eksploatacji urządzeń rozrywkowych jest Inspektor Państwowej Inspekcji Pracy. Pytanie skąd inspekcja pracy wie o naszej działalności.

Otóż na pracodawcy rozpoczynającym działalność spoczywa obowiązek zawiadomienia w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności państwowego inspektora pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie działalności, liczbie pracowników oraz o wykonaniu zobowiązań wynikających z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących danej działalności – art. 209 § 1 kp.

Z ogólnych przepisów bhp wynika również odpowiedzialność osób bezpośrednio obsługujących maszyny i urządzenia.

Jeżeli osoba obsługująca urządzenie stwierdzi ich niesprawność, wówczas winna ją natychmiast usunąć, a jeżeli jest to niemożliwe winna zawiadomić pracodawcę lub jego przedstawiciela. Jeżeli niesprawność urządzenia nie zostanie usunięta a stan techniczny zagraża bezpieczeństwu, obsługującemu maszynę

przysługuje prawo powstrzymania się od wykonywania pracy Pracownikowi obsługującemu maszynę przysługuje również prawo powstrzymania się od wykonywania pracy w przypadku niedyspozycji psychofizycznej – ari 210 § 2 kp

Bezpieczne wykonywanie pracy związane jest ze znajomością i przestrzeganiem przepisów bhp. Art. 211 kp stwierdza, że przestrzeganie przepisów i zasad bhp jest podstawowym obowiązkiem pracownika. Z dalszych przepisów ustawy wynika konieczność uczestnictwa w szkoleniu i instruktażu, poddawanie się egzaminom sprawdzającym, wykonywania pracy zgodnie z bhp. dbanie o należyty stan techniki, stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej, poddawanie się badaniom wstępnym, okresowym i kontrolnym, zawiadamianie przełożonego o zagrożeniu zdrowia i życia lub drążących niebezpieczeń­stwach. Szkolenie, jego program i sposób przeprowadzania to oddzielne bardzo szerokie zagadnienie, które będzie przedmiotem oddzielnego artykułu.

Ogólne przepisy bezpieczeństwa.

Wymagania w zakresie eksploatacji lunaparków wynikają z podstawowych aktów prawnych dotyczących bhp z 2 najbardziej istotnych przywołać należy: ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są w Oz. U. z 1997 roku nr 120. póz. 844 i bezpieczeństwo i higiena pracy w instytucjach artystycznych Dz. U. z 1998 roku nr 29, póz. 205

Polskie Normy.

W/w przepisy określają ogólne przepisy dotyczące organizacji stanowiska pracy, zasady bezpiecznej obsługi i konserwacji maszyn i urządzeń.

Zacytuję najważniejsze postanowienia wynikające z ogólnych przepisów, mające zastosowanie do technicznych urządzeń rozrywkowych lunaparków:

  • montaż, eksploatacja i obsługa maszyn powinny być zgodne z dokumentacją techniczno – ruchową,
  • urządzenia do włączania i wytaczania winne być łatwo dostępne dla obsługującego, sprawne i zabezpieczone przed przypadkowym włączeniem.
  • maszyny i urządzenia typu karuzele winne być wyposażone w urządzenia sygnalizacji akustycznej lub optycznej, uprzedzające o ich uruchamianiu,
  • elementy ruchome i inne części maszyn, które w razie zetknięcia się z nimi stwarzają zagrożenie dla otoczenia powinny być co najmniej 2.5 m od poziomu podłogi {podłoża) osłonięte lub zaopatrzone w inne skuteczne urządzenia ochronne, z wyjątkiem tych maszyn gdy spełnienie tego warunku jest nie możliwe ze względu na specyfikę maszyny,
  • maszyny będącej w ruchu nie powinno się pozostawić bez obsługi, chyba, że dokumentacja techniczno – ruchowa stanowi inaczej,
  • w czasie ruchu maszyny niedozwolona jest jej jakakolwiek naprawa, regulacja czy konserwacja,
  • podesty i pomosty znajdujące się na wysokości ponad 1,5 m winne być wyposażone w barierki ochronne o wysokości nie mniejszej niż 1.1 m.,
  • liny. zawiesia. łańcuchy powinny mieć atest wytwórcy określający udźwig,
  • schody i pochylnie powinny zapewniać bezpieczne poruszanie się. maksymalna wysokość stopni 20 cm, zaś kąt pochylni 12 stopni
  • konstrukcja elementów dekoracyjnych winna zapewnić bezpieczeństwo dla otoczenia, większe elementy dekoracyjne, na które wchodzą ludzie winne odpowiadać przepisom budowlanym.

Szczegółowe przepisy bezpieczeństwa.

Na podstawie zaleceń kodeksu pracy oraz ogólnych dotyczących bhp konstruowane są przepisy szczegółowe dostosowane dla potrzeb konkretnych typów maszyn i urządzeń.

Obowiązkiem pracodawcy jest opracowanie szczegółowych instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących:

  • organizacji stanowiska,
  • obsługi maszyn i urządzeń.
  • rozpoznanie zagrożeń,
  • udzielania pierwszej pomocy i zachowania się w razie wypadku.

Oprócz szczegółowych instrukcji przeznaczonych dla obsługi wszystkie urządzenia rozrywkowe muszą bezwzględnie być zaopatrzone w instrukcje dla korzystających z imprez.

Z instrukcji tych wynikać powinna:

  • nazwa imprezy,
  • granice wiekowe dla osób korzystających z imprez,
  • zalecenie do bezwzględnego przestrzegania,
  • ograniczenie natury zdrowotnej i psychofizycznej.

Przykładem takich rozwiązań byty przepisy bezpieczeństwa opracowane prze ZPR. Przepisy te nadal mogą być dobrym przykładem kompleksowego opracowania zasad bezpieczeństwa w lunaparkach.

Podsumowanie.

Podstawowym obowiązkiem właściciela lunaparku jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania maszyn i urządzeń oraz bezpieczeństwa osób korzystających z imprez.

W tym celu przepisy prawa nakazują posiadanie dla każdego urządzenia oddzielnie:

  • dokumentacji techniczno – ruchowej (DTR).
  • instrukcji przeznaczonych dla obsługujących urządzenia rozrywkowe
  • regulaminów dla osób korzystających z imprez, przestrzeganie zasad bhp.

 

Dr. inż Kazimierz Chojnowski

 

Normy dla karuzel

Urządzenia lunaparków można podzielić na dwa typy: obrotowe wokół osi pionowej lub odchylonej od pionu i poziomej oraz nie obrotowe.

Pierwszy typ urządzeń podlega na mocy: „Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 lipca 2001 w sprawie  warunków technicznych dozoru technicznego, jakim powinny odpowiadać przenośniki kabinowe i krzesełkowe”, kontrolom Urzędu Dozoru Technicznego (UDT). Rozporządzenie określa jakie wymagania powinny spełniać nowe urządzenia oraz jaki typ dokumentacji powinnien być dostarczony przez wytwórcę. Istnieje możliwość objęcia dozorem technicznym urządzeń nie posiadających wymaganej dokumentacji na podsatwie dokumentacji uproszczonej pod warunkiem użytkowania takiego urzązenia przed wejściem w życie powyższego rozporządzenia.

Urządzenia typu drugiego nie podlegają pod kontrolę UDT.

Urzadzenia lunaparków powinny spełniać wymagania normy PN-EN-13814 Konstrukcje i urządzenia mechaniczne wesołych miasteczek i parków rozrywki.

 

Normy dla skateparków

Normą właściwą do oceny skateparków jest PN-EN-14974 Urządzenia dla użytkowników sprzętu rolkowego — Wymagania bezpieczeństwa i metody badań.

Powyższa norma określa typ i cechy jakim powinny odpowiadać urządzenia zamontowane na skateparku.

 

Normy dla placów i sal zabaw

W lipcu 2008 wyszły aktualizację Polskich Norm dotyczących placów i sal zabaw. Niestety tekst na razie nie jest dostępny w języku polskim. W powyższej normie dodano dwie części:

PN-EN-1176-10. Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie — Część 10: Całkowicie obudowany sprzęt do zabaw.

PN-EN-1176-11. Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie — Część 11: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań przestrzennych konstrukcji sieciowych.

Ogólne wymagania bezpieczeństwa i metody badań placów zabaw określa norma PN-EN 1176-1.Wszystkie urządzenia znajdujące się na placu powinny spełniać wymagania podane przez normę. Normy szczegółowe odnoszące się do konkretnych urządzeń mogą powyższe wymagania modyfikować.

Poszczególne części normy dotyczą:

PN-EN-1176-2. Wyposażenie placów zabaw. Część 2: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań huśtawek.

PN-EN-1176-3. Wyposażenie placów zabaw. Część 3: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań zjeżdżalni.

PN-EN-1176-4. Wyposażenie placów zabaw. Część 4: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań kolejek linowych.

PN-EN-1176-5. Wyposażenie placów zabaw. Część 5: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań karuzeli.

PN-EN-1176-6. Wyposażenie placów zabaw. Część 6: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań urządzeń kołyszących.

Dodatkowo obowiązuje norma PN-EN 1176-7 odnosząca się do instalacji, konserwacji, przeglądów i eksploatacji.

W normie PN-EN 1177 zawarte są wymagania bezpieczeństwa jakie powinno spełniać podłoże oraz metody testowe.

 

Uniknij tragicznych wypadków – zadbaj o bezpieczne place zabaw

plac zabaw

W czerwcu 2006 r. pięciolatek zginał przygnieciony zjeżdżalnią, a ośmiolatek został poważnie ranny, gdy przewróciła się na niego drewniana konstrukcja na placu zabaw. Nie narażaj na utratę zdrowia i życia dzieci korzystających z urządzeń za których stan odpowiadasz, i zadbaj o ich bezpieczeństwo!

12 najczęściej wykrywanych nieprawidłowości

1. Brak ogrodzenia

Ogrodzenie ma zabezpieczyć przed wybieganiem dzieci poza plac oraz przed dostępem zwierząt.

2. Brak zakotwiczenia urządzeń

Aby zapobiec przesuwaniu urządzeń i zachować wokół nich strefy bezpieczeństwa, urządzenia powinny być trwale związane z podłożem.

3. Brak regularnych przeglądów i konserwacji

Urządzenia bez nadzoru i bieżącej konserwacji mogą zagrażać bezpieczeństwu użytkowników.

4. Brak zachowania stref minimalnych

Wokół każdej zabawki na placu zabaw musi być zachowana bezpieczna strefa, w której nie może się znaleźć inny element.

5. Zanieczyszczenie

Śmieci, np. ostre, twarde, lub toksyczne przedmioty, mogą zagrażać zdrowiu dzieci.

6. Niewłaściwa nawierzchnia

Rodzaj zastosowanej nawierzchni zależy od wysokości swobodnego upadku. Może to być np. nawierzchnia bitumiczna, piasek, darń lub nawierzchnia syntetyczna.

7. Brak regulaminu i oznaczenia urządzeń

Regulamin powinien określać zasady użytkowania placu zabaw oraz informować o zarządcy terenu. Tabliczka znamionowa urządzenia powinna podawać informacje o producencie, dacie produkcji, numerze seryjnym i numerze normy, zgodnie z która urządzenia wyprodukowano. Osobno powinien być zaznaczony poziom gruntu.

8. Drewno w bezpośrednim kontakcie z gruntem

Niedopuszczalne jest zakopywanie lub betonowanie bezpośrednio w gruncie drewnianych elementów.

9. Korozja elementów metalowych

Zaniedbane, skorodowane urządzenia metalowe mają obniżoną wytrzymałość i stanowią zagrożenie.

10. Błędy w fundamentowaniu

Zbyt płytkie zalewanie fundamentów lub przykręcanie sprężyn bujaków bezpośrednio do fundamentu grozi ich wyrwaniem.

11. Niewłaściwe wymiary otworów grożące zakleszczeniem

Nie można stosować w wyposażeniu placów zabaw otworów o średnicy: 8-25 mm, 30-80 mm, 110-230 mm, gdyż dziecko może w nich zaklinować palce, rękę, głowę lub inną część ciała.

12. Brak odpowiednich zabezpieczeń w karuzelach

Brak osłon w karuzelach tarczowych lub zabezpieczenia krzesełek.

Jakie wyposażenie zakupić?

Konstrukcje i urządzenia na place zabaw możesz nabyć z oferty producenta lub jako zaprojektowana konstrukcję specjalną. Niezależnie od źródła pochodzenia sprzedawca powinien dostarczyć Ci oświadczenie o zgodności wyrobu z normami lub certyfikat wydany przez uprawnione jednostki.

Na placu zabaw umieść tablice z informacjami o położeniu najbliższego telefonu do powiadomienia pogotowia, numer kontaktów}7 właściciela lub za­rządcy placu zabaw w celu powiadomienia o zniszczeniach lub awarii. Umieść również piktogramy wskazujące wejścia i wyjścia oraz wyjścia awaryjne.

Jakie kontrole Cię obowiązują?

Istotnym elementem bezpieczeństwa placów zabaw są kontrole. Masz obowiązek przeprowadzać następujące kontrole:

  • kontrola regularna (co 1-7 dni),
  • kontrola funkcjonalna (co l -3 miesiące),
  • coroczna kontrola podstawowa.

Kontrola regularna realizowana jest poprzez oględziny. Celem jej jest wykrycie zagrożeń wynikających ze zużycia elementów urządzeń oraz skutków wandalizmu.

Podczas kontroli funkcjonalnej powinieneś sprawdzić stabilność urządzenia, jego funkcjonalność, zużycie i kompletność elementów.

Celem kontroli corocznej jest ocena stanu fundamentów, nawierzchni, ujawnienie skutków korozji. Może to wymagać odkopywania lub wymontowania różnych części.

Kontrolę coroczną powinieneś zlecić osobom posiadającym uprawnienia do pełnienia czynności kontrolnych urządzeń technicznych. Powinna być prze­prowadzona po zimie. Wynikiem tej kontroli jest dokument stwierdzający stan sprawności technicznej urządzenia.

Place zabaw podlegają również obowiązkowemu przeglądowi rocznemu nieruchomości jako elementy małej architektury.

Opracuj plan kontroli placu zabaw

Plan ułatwi Ci dopilnowanie terminów kontroli. W planie uwzględnij lokalne warunki i instrukcje producenta. Umieść w nim wykaz części poddawanych kontroli i opisz sposób jej realizacji wraz z określeniem częstotliwości.

Pamiętaj, że masz również obowiązek przeszkolenia personelu, któremu powierzasz nadzór nad stanem bezpieczeństwa w zakresie stosownym do wykonywanych czynności obsługowych.

Jaką dokumentację placu zabaw powinieneś posiadać?

Wszelkie działania w ramach kontroli i nadzoru odnotowuj w dzienniku placu zabaw. Oprócz tego powinieneś posiadać świadectwa kontroli i badań technicznych, instrukcje kontroli, obsługi i konserwacji urządzeń.

Okazania dokumentacji może zażądać od Ciebie straż miejska, policja oraz nadzór budowlany.

Co musisz zrobić w razie wypadku?

Wszelkie zdarzenia nadzwyczajne na placu zabaw (pożar, wypadek) powinieneś odnotować podając:

  • datę i miejsce zdarzenia,
  • wiek i płeć ofiary oraz odzież, w jaka dana osoba była ubrana, obuwie itp.,
  • sprzęt, na jakim doszło do wypadku,
  • opis wypadku,
  • rodzaj zranienia i części ciała, jakiej to dotyczyło,
  • podjęte środki zaradcze,
  • zeznania świadków,
  • późniejsze modyfikacje sprzętu, jeśli miały miejsce.

Pamiętaj, że ponosisz odpowiedzialność karną wynikającą z Kodeksu karnego nie tylko za stan bezpieczeństwa placów zabaw, ale również za prze­strzeganie zasad ich eksploatacji.

 

dr inż. Kazimierz Chojnowski

prezes Stowarzyszenia Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych

rzeczoznawca majątkowy

pracownik naukowy Wyższej Szkoły Działalności Gospodarczej w Warszawie

 

Podstawa prawna:

ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz.U. z 2003 r. nr 229, póz. 2275),

ustawa Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. nr 207, póz. 2016, tekst jedn.),

Polska Norma PN-EN 1176-1 do 7: 2011

Polska Norma PN-EN 1177:2001